Po ugovoru o podjeli Bizanta, zaključenom između križara četvrtog križarskog rata i Mlečića pri zauzeću bizantske prijestolnice Carigrada (1204), četvrtina bizantskog teritorija, zajedno sa Carigradom, imala se pretvoriti u Latinsko Carigradsko carstvo, s tim, da ugovaračka stranka, iz koje bude izabran car, ustupi drugoj strani pravo, da iz svoje sredine naznači latinskog carigradskog patrijarha. Od ostalih triju četvrtina Bizanta, imala je četvrtina i po pripasti Mlečićitna, a četvrtina i po križarima. Kad su ortaci zauzeli Carigrad, pristupili su izvršenju ugovora. Onda je obrazovano Latinsko Carigradsko carstvo, pod Balduinom grofom flandrijskim, kao prvim carem (1204 do 1205). Balduin je dobio: Carigrad, osim tri kvarta, koja su Mlečići zadržali kao svoju eksteritorijalnu trgovačku koloniju, Traeiju, osim Drino-polja i pojasa od toga grada pa do Mramornog mora i helespontskog (dardanelskog) grla, što je također ustupljeno Mlečićima, bizantsku Malu Aziju i Sporade. Uz to je Balduin postao i suveren prvom latinskom kralju solunskom, dotadašnjem , vrhovnom vođi križarske vojske, lombar-đaninu Bonifaciju, markizu Monfe-ratskom, koji se caru zakleo na vjernost. Za prvog latinskog patrijarha carigradskog izabran je Mlečanin Toma Morosini.

 

No Latinsko Carigradsko carstvo nije imalo uslova za dug vijek. Ono je zbog razdjeljenja bizantskih zemalja na Mlečiće i na mnoge križarske feudalne plemiće, bilo mnogo manje nego uništeni Bizant. Ono je u trgovačkom, pa i u crkvenom pogledu, sasvim zavisilo od Mlečića, koji su ga isisavali još nemilosrdnije nego prije Bizant, a slabo su mu pomagali u nevolji. Ono se nije dobro slagalo ni sa vazalnim mu solunskim kraljevstvom, zbog razdora njihovih vlastodržaca. Ono nije dovoljno podržavano ni od otadžbine križara, katoličke zapadne Evrope. Zalud su papa Inocencije III., tvorac četvrtog križarskog rata, a i kasniji pape, pozivali zapadne kršćanske sile, da potpomognu, vojnički i financijski, ovaj svoj imperij na pravoslavnom istoku. Odziv je bio slab.

 

Međutim, još prije nego što su križari i Mlečići potpuno svladali bizantske Grke, Latinsko Carigradsko carstvo je na svojoj balkanskoj fronti naslijedilo i vjekovnu bizantsku borbu s Bugarima. Bugari su tada, pod svojim carevima Asenovićima, koji su ih malo prije oslobodili od Bizanta (1186), opet postali prva balkanska sila. U sudaru s njima, Latinsko Carigradsko carstvo, pa i vazalno mu solunsko kraljevstvo, zadobili su ubrzo strahovite udarce, od kojih se više nikada nisu oporavili. Osim toga, križari, pa donekle i Mlečići, zauzeti borbom sa Bugarima, nisu dospjeli ni da pravovremeno osvoje sve bizantske zemlje, koje su na papiru podijelili među sobom.

 

 U bizantskoj Maloj Aziji, gdje je imao zavladati Balduin, niklo je nicejsko carstvo, pod energičnom dinastijom Laskarevića (1204). Zahvaljujući križarskim zapletima sa Bugarskom, koji su križare odvukli na balkansku frontu, ono se održalo protiv križarske ofenzive. Jednovremeno se i kod epirskih Grka, koje su imali da pokore Mlečići, stvorila epirska despotovina, pod jednim sposobnim ogrankom bizantske carske dinastije Anđela (1204). Obje te grčke države digle su zastavu ponovnog obnavljanja Bizanta u Carigradu. One su, pored Bugara, i zajedno s Bugarima, navaljivale jedna na Latinsko Carigradsko carstvo, a druga na latinsko kraljevstvo solunsko. Ovo posljednje je naskoro podleglo epirskoj despotovini, koja se zatim proglasila za grčko carstvo solunsko (1223).

 

No u tom je Bugarska, bitkom kod Klokotnice (1230), zauvijek skrhala moć epirsko-solunskih Grka, pa je, u drugoj polovini 13 vijeka, i sama trajno oslabila, zbog unutrašnjih borba i zbog mongolske najezde. Time se koristilo grčko carstvo nicejsko. Ono se naglo raširilo na Balkanu, uvećavši se i na račun opalog Latinskog Carigradskog carstva u Traciji, i na račun epirsko-solunskih Grka, kojima je preotelo solunski dio njihovih zemalja, i na račun Bugarske, od koje je otrglo sjevernu Traciju i Makedoniju (1246). Tako je Latinsko Carigradsko carstvo. bilo osuđeno da životari gotovo samo u prijestolnici Carigradu. Najzad je nicejski car Mihailo VIII. Pa-leolog, koji je u Niceji zbacio Laskarevića, oteo križarima i Carigrad, uspostavivši u njemu opet bizantsko carstvo (1261).

 

Car Balduin je, pošto je pokorio Grke u svom dijelu Bizanta na Balkanu, t. j. u Traciji, razdijelio bizantsku Malu Aziju, ustupljenu nm od Bonifacija, na svoje feudalne plemiće, i poslao ih je da zauzmu svoje oblasti. Brat Balduinov, grof Henrik, i vitezovi grofa Ljudevita od Bloisa, prešli su sa trupama na maloazijsku obalu, i otpočeli su osvajanje. Nicejski grčki car, tada još despot, Teodor I. Laskar, bio je pobijeđen. Izgledalo je, da će križari zavladati i nad maloazijskim bizantskim zemljama.

 

No u tome su se protiv križarske vlasti pobunili trački Grci, izazvani obiješću i vjerskom netrpljivošću. Oni su uhvatili vezu i sa bugarskim carem Ivanom, ponudivši mu, da ga priznaju za bizantskog imperatora. Ivan je i sam bio ljut na križare i Mleciće. Još dok su oni opsijedali Carigrad, on im se iza leđa pojavio, kao treći nezvani ortak u diobi Bizanta, uzevši od bizantskih zemalja podbalkanske krajeve, unutrašnjost Makedonije, pa čak i Albaniju. Po padu Carigrada on se križarima i Mleeićinia dvaput obraćao, da i njega prime u ortačinu, po cijenu njegova prijateljstvu i saveza. No oni su ga drsko odbili. Što više, oni su u sjevernoj Traciji osvojili Filipopolj (Plovdiv), koji je Ivan mislio pridružiti svojoj državi. Bugarski je car, dakle, jedva dočekao ponudu tračkih grčkih ustanika, koji su po svojim gradovima već bili poklali malene križarske i mletačke posade. Balduin je morao pozvati iz Male Azije brata Henrika i vazale grofa Ljudevita od Bloisa, da mu pohitaju u pomoć protiv Grka i Bugara. No Balduin nije dočekao ni cijelo Ljudevitovo odjeljenje, a kamoli Henrika. S nedovoljnom silom od križara i mlečića, on je, zajedno s duždom Dandolom, opsjeo mletačko Drinopolje, koje je bilo istaklo bugarsku zastavu. Tada su drinopoljskim Grcima došli u pomoć Bugari, pod carem Ivanom. U bitki, koja se zamet-nula kod Drinopolja, križari su strahovito polučeni od nadmoćne vojske Ivanove (1205). Oni su tu izgubili cvijet svojih vitezova. I sam Balduin dopao je bugarskoga ropstva. Latinsko Carigradsko carstvo. zaljuljano je time iz temelja.

 

Pošto   se  skoro   sva   križarska   sila skupila  u  Rodostu,  baruni  Latinskog    Carigradskog   carstva izabrali su zarobljenom Balduinu za namjesnika  Henrika   (1205).   Kasnije, kad se saznalo za Balduinovu smrt u bugarskom ropstvu, Henrik je u Carigradu  izabran  i  okrunjen  za  cara (1206—1216).  To   je  bio najsposobniji od svih careva u Latinsko Carigradsko carstvo,  odličan, i kao ratnik i kao političar.  On  je ne samo izvukao državu iz krize, u koju ju je bacio Balduinov poraz kod Drinopolja, nego joj je, ma i privremeno, ulio   novog   života.   On   se   uspješno ponio i s tračkim Grcima i  s Bugarima.  Uostalom,  trački   Grci   su   se sami ubrzo izmirili s njim, jer je njihov saveznik, bugarski car Ivan, upadajući n Traciju, isto  tako satirao i njih kao i Latine. A i položaj Latinskog Carigradskog carstva prema  Bugarskoj   postao   je  naskoro lakši.  Car  Ivan,  poginuo  je pod  Solunom (1207), a u Bugarskoj je ugrabio   prijesto   njegov  slabi  rođak  Borilo. No protiv njega su se digli drugi Ivanovi   rođaci. 

 

 Henrik   je   tada  potukao Borila u bitki kod Filipopolja (1208). Borilo  se morao s njim pomiriti, pa i udati za nj jednu svoju rođaku. Bugarska je postala sekundant Latinskog Carigradskog carstva. Između ostalog, Borilo i Henrik saveznički su udarili i na Srbiju Stevana   Prvovjenčanog,   no   bez   rezultata.  Henrik je nastavio i Balduinovu    ofenzivu    protiv   nicejskog grčkog   cara   Todora   i   Laskara.   No Laskar se opet obranio, nešto svojom snagom i vještinom, a nešto savezom sa bugarskim carevima Ivanom i Borilom. Henrik je doduše, donekle proširio  križarsku  vlast u   Maloj   Aziji, ali pokorenje maloazijskih Grka pod križare opet je bilo ometeno. Henrik se mnogo  brinuo i za svoju vazalnu kraljevinu   solunsku,   otkako   je   ona, pogibijom   Bonifacija   Monferatskog u  bitki  s  bugarskim  carem  Ivanom u Rodopi  (1207), zapala u unutrašnje i   vanjske opasnosti.  Tamo  je  protiv sinčića   i  žene  Bonifacijeve   buknula buna   lombarđanskih   plemića.   Osim toga, solunsku je kraljevinu stala sad pritješnjivati i  grčka epirska despotovina, kao i gospodar Proseka Strez. Henrik   je,   nešto   politikom   a   nešto silom, utišao, bar privremeno, lombarđansku bunu. a i pomagao je solunskim križarima, protiv epirskog despota Mihaila I. Anđela i protiv Streza. Uza sve to, energični Henrik je, još kao namjesnik Balduinov, uredio odnose s Mlečićima i sa katoličkom crkvom.

 

No pod idućim vlastodršcima, Latinsko Carigradsko carstvo se opet iz temelja potreslo. Henrik je iznenada umro u Solunu, kuda je otišao da uguši novu bunu lombarđanskih vitezova, i nije ostavio djecu. Stoga su njegova vlastela, do izbora novoga cara, opet odredila namjesništvo. Namjesnikom je postao sposobni Conon od Betina (1216—1221). Naskoro je izabran i car. To je bio opet jedan Francuz, Petar od Courtenya, grof od Oxera, zet Henrikov po sestri Henrikovoj Jolanti, punici ugarskog kralja Andrije. Sa velikom pratnjom od vitezova i vojnika, Petar je iz Francuske prvo došao u Rim, gdje je krunisan od pape HonorijaIII., i gdje je potvrdio Mlečićima njihove povlastice u Latinskom Carigradskom carstvu. Ujedno se on obvezao, da uz put osvoji od epirske despotovine, za mletački račun, Drač. Zatim se, u društvu s papinskim legatom, spustio u Brindisi, pa je odatle poslao svoju ženu Jolantu i ostalu porodicu pravo u Carigrad, a sam je sa svojom vojskom otplovio za Drač, koji je opsjeo. No od tadašnjeg okretnog epirskog despota, Teodora Anđela, Petar nije mogao uzeti Drač. Onda se on htio silom probiti kroz epirskn despotovinu, i po egnacijanskom drumu stići suhim u Carigrad. Ali ga je, u klancima Vojuše, Teodor iznenada napao. Petar je bio ranjen i zarobljen, pa je naskoro, od rana i umro u ropstvu. Ujedno su izginuli i njegovi mnogobrojni francuski vitezovi i vojnici (1217). Tako su križarski vlasnici Bizanta, pošto su već prije toga pretrpjeli od Bugara dva strašna poraza (kod Drinopolja i u Rođopi, gdje su izgubili prvog carigradskog cara i prvog solunskog kralja), zadobili sađ i treći, isto tako težak udarac, od epirskih Grka na Vojuši, gdje je propao i treći car carigradski.

 

Poslije Petrove propasti, u Latinskom Carigradskom carstvu prihvatila je najprije vlast njegova udovica, carica Jolanta, vodeći, uz pređašnjeg namjesnika Conona, mudro državne poslove sve do svoje smrti (1217—1219). Zatim su carigradski križarski plemići uzeli sebi za cara mlađeg sina Petrova i Jolantina, Roberta od Courtenay (1220—1228). Robert je odmah krenuo iz Francuske za Carigrad. Prešavši slobodno preko Ugarske, on se zaustavio i kod srpskog kralja Stevana Prvovjenčanog, pa i s njim stupio u srodstvo, oženivši ga jednom svojom lažnom rođakinjom (1221). Preko Bugarske, čiji mu je novi car, Ivan II. Asen, bio također rod, dospio je on u prijestolnicu, gdje ga je latinski patrijarh Gervazije krunisao. Carigradski križari nisu u Robertu našli dobrog vladaoca. On nije vladao ni sobom ni zemljom, već su nad njim vladale žene, njegova vlastela i Mlečići.

 

Pod njim su Latini pretrpjeli jedno za drugim, i od epirskih i od nicejskih Grka, velike nesreće, od kojih se više nikada nisu podigli. Pobjedilac Petra od Courtenay, epirski despot, oteo im je za uvijek kraljevstvo solunsko (1223). Što više, on se sada krunisao za cara, sa prijestolnicom u Solunu, smišljajući, da od Latina osvoji i Carigrad. Jedna Kobertova vojska, poslana protiv njega, potučena je kod Sera u Makedoniji (1224). Istovremeno, satrvena je i Robertova ofenziva protiv nicejskog grčkog carstva, pobjedom cara Ivana Vataca, zeta i nasljednika Teodora Laskara, u krvavoj bitki kod Pimanina (1224). Tu je poginuo, ili pao u ropstvo, i posljednji ostatak križarskih plemića, iz generacije, koja je osvojila Carigrad. Vatac je zatim oteo iz latinskih ruku niz maloazijskih gradova i obližnjih ostrva. Što više, on je, na poziv drinopoljskih Grka, uzeo Latinima i Drinopolje. Osvajač kraljevstva solunskog, solunski car Teodor, otrgao je od Roberta skoro cijelu Traciju, pa čak i Drinopolje od Vataca. Latinsko Carigradsko carstvo. se time svelo, na evropskoj strani Bospora skoro samo na Carigrad, a na azijskoj strani, naročito poslije ubrzo zaključenog mira Robertova sa Vatacem, gotovo samo na Nikodemiju (1225).

 

Poslije razvratnoga Roberta, koji je bio otišao u Rim, da se žali papi na svoje barune, što su ga silom rastavili od jedne njegove priležnice, i koji je umro na povratku, carigradski je prijesto ostao njegovom mlađem bratu, posljednjem latinskom carigradskom caru, Balduinu II. od Courtenay (1228—1261). No on je bio maloljetan, te je državne poslove otpravljao, kao namjesnik, cezar Nardeo od Tussia. Ovaj  je uspio  da sa Teodorom solunskim sklopi jednogodišnje primirje (1228), jer se Teodor tada bio zapleo u rat sa Mlečićima na Jadranu. Međutim su Balduinovi baruni tražili po zapadnoj Evropi energičnog čovjeka, koji bi, kao drugi car, uz Balduina, izbavio carstvo od propasti. U početku se pomišljalo na silnog bugarskog cara Ivana II. Asena, koji je po svojoj ženi, kćeri ugarskog kralja Andrije II., a sestrični Balduinovoj, bio član Courtenayskog doma, i koji je, kao vladalac susjedne i moćne Bugarske, mogao najbolje, zaštićivati Latinsko Carigradsko carstvo od Teodora solunskog i od Vataca. No većina Balduinove vlastele, a naročito svećenstvo, plašili su se, da Latini no prođu sa Ivanom II. onako, kao nekada trački Grci sa Ivanom I. Asenovićem.

 

Stoga je ovaj plan napušten, a carigradski je prijesto ponuđen jednom znamenitom velikašu iz Francuske, bivšem titularnom jerusalimskom kralju, heroju iz petog križarskog rata, tastu Fridrika II. i savezniku papinom u borbi protiv Fridrika, osamdesetgođišnjem starcu, Ivanu od Brienna. Ivan je. i pored duboke starosti primio ponudu. Na to je u Peruggii, u prisuću i sa odobrenjem pape Grgura IX., zaključen između Ivana i punomoćnika Latinskog Carigradskog carstva peruggijanski ugovor, kojim su utvrđene pogodbe za zajedničku vladu obiju carigradskih careva (1229). Uvjet je bio, da se Balduin II. oženi kćerju Ivana od Brienna, da Ivan vlada, u Carigradu do Balduinove punoljetnosti, da Balduin, kad postane punoljetan, caruje u grčkoj Maloj Aziji, koja će se dotle oteti od Vataca, a Ivan da ostane kao car u evropskoj polovini imperija. Prethodno je on imao da osvoji od Teodora solunskog Traciju i solunsko kraljevstvo. Ovo posljednje imala je ponovno dobiti u baštinu porodica Monferratska. Tako su carigradski križari, dijelili na papiru dvije grčko carevine. Po potpisu peruggijanskog ugovora, Ivan od Brienna, pošto je poveo iz Francuske nešto trupa, i vitezova, sišao je najzad, preko Mletaka i na mletačkim lađama, u Carigrad, gdje je krunisan za cara (1231—1237).

 

No Latinskom Carigradskom carstvu nije više bilo spasa. Doduše, od triju susjednih imperija koje su se sada grabile oko njegovih ostataka, jedna je već popustila. U bitki kod Klokotnice, bugarski car Ivan   II.   Asen,   razbio   je   i   zarobio grčkog solunskog cara Teodora (1230), a Teodorova se država zatim pocijepala na solunski dio, solunsko carstvo, i na epirski dio, i zauvijek je oslabila. Ali Asen je time samo sklonio s puta nicejskim Grcima njihove takmace u borbi protiv carigradskih Latina, epirsko-solunske Grke.

 

Zavjetna  grčka  misao  za  povraćaj Carigrada  od   latinskih   osvojitelja   i za obnovu bizantskog carstva u Carigradu, ostala je sada samo na nicejskim    Grcima.   Uzalud   je   Ivan    od Brienna otpočevši najzad privadati u djelo    svoj     osvajački    program    iz peruggijanskog   ugovora,   udario   na maloazijske zemlje Vatacove.  Njegova se ofenziva svršila samo na osvojenju  nekoliko   primorskih  maloazijskih  gradova  (1233).  Pa  i  te  je  gradove Vatac naskoro opet povratio pod svoju vlast. Što više, on je uskoro poduzeo    kontraofenzivu   na   Carigrad. Pri  tome  se   on,   kao  nekada   Teodor Laskar sa Ivanom I. Asenom, udružio sa Ivanom II. Asenom, koji je, otkako je  osvojio   Teodorove   zemlje  u   Traciji, bio  neposredan susjed  carigradskih Latina. U Galipolju. gdje se već, mjesto   mletačke,   vila   Vatecova   zastava, nicejski i bugarski car zaključili su savez  za  osvojenje  i  podjelu ostataka  Latinskog  Carigradskog carstva   Asen   je   okrenuo leđa  Latinima,   a   u   naknadu   za   to, bugarski   arhiepiskop   u   Trnovu,   postao     je,     s     blagoslovom     nicejske patrijaršije,    koja    je    zamjenjivala pravoslavnu carigradsku patrijaršiju, bugarskim patrijarhom. Asenova kći Jelena vjerena  je  za  Vataeova sina Teodora II. Laskara.

 

Saveznici su još iste godine započeli djelo. Ivan Asen je   osvojio  sjevernije   ostatke  križarskih i mletačkih posjeda u Traciji, a Vatac je zauzeo na jugu Galipoljsko poluostrvo i svu zemlju do ušća Marice. Zatim su oni opsjeli i Carigrad. Asen sa velikom vojskom, a Vatac sa mnogobrojnom    flotom.   No    junački Ivan od Brienna, jednim ispadom iz grada, razbio je bugarsku vojsku na kopnu, a Mlečići, braneći i sami svoj opstanak   u   Carigradu   i   na  tračkoj obali,  potukli  su,  i  dijelom  zarobili, Vatacine   lađe   na   moru   (1235).   Pri svem tom, Grci i Bugari su se ubrzo opet prikupili, pa su učinili još jedan napad, da se dočepaju Carigrada. Ali su tada carigradski Latini dobili pojačanja. Na papin i carski poziv, probio se u Carigrad,  sa  svojim vitezovima i svojim galijama, ahajski (peloponeski) knez Gotfrid II Vilarduen. Onda su Vatac i Asen napustili opsadu Carigrada i vratili se kući (1236). Carigradski Latini su bili spašeni.

 

No, i za njih je  bilo  već očevidno, da   je   njihovoj   vlasti    u   Carigradu blizak   kraj.   Latinsko   Carigradsko   carstvo,   svedeno   gotovo    samo    na    svoju    prijestolnicu, počelo je stradati i  od  sirotinje. Ono je  moralo  tražiti   i   primiti   godišnje izdržavanje    od    svog    vazala    Gottfrieda    II.   Ali    taj   novac   nije   bio dovoljan. Naročito se nisu mogle plaćati trupe. Onda je mladi car Balduin II., krenuo u prošnju po katoličkoj zapadnoj Evropi, ne bi li tamo izmolio financijsku  i  vojnu pomoć. On se dugo zadržao  na  tome putu   (1236 do 1240),  no  bez  velikog uspjeha.  Za to vrijeme carigradske je križare snašla i druga nesreća: umro je junački starac   car   Ivan   od   Brionna   (1237).  U Carigradu    je   opet    postavljeno   namjesništvo a Balduin je pozvan kući. Ali je njemu sprečavao povratak papin   protivnik,   a   Vataeov   saveznik, car Fridrik  II.  Jedva  je  Fridrik od francuskog  kralja  Ljudevita   IX. naveden   da  popusti,  te   je   Balduin, sa, dobivenim  novcem  i   sa   sakupljenim vitezovima i trupama, mogao krenuti u svoju prijestolnicu. On je slobodno prošao   kroz  prijateljsku   Ugarsku, i kroz Srbiju. Propušten je i  kroz Bugarsku, jer je Ivan II.  Asen, odmah po smrti Ivana Briennskog, bio, ma i privremeno, otpao od političke i crkvene zajednice sa Vatacom, pa  je sklopio   uniju   s   papstvom,   izmirivši  se istovremeno  i  sa  carigradskim  Latinima.  Što  više,  on  je.   u   društvu sa Balduinovim   namjesnikom   i   sa  jednim  kumanskim  poglavicom,  koji je pobjegao ispred Mongola na Maricu, udario na Vatacove posjede u Traciji (1239).   Zahvaljujući   toni   političkom preokretu bugarskog cara, Balduin je preko   Bugarske   stigao   u   Carigrad (1240).

 

Pomoću novca i vojske, dobivenih od katoličkog zapada, a i pomoću ma-ričkih Klimana, Balduin je navalio na Vatacove dijelove Tracije, pa je zauzeo tvrđavu Curul (Čorlu). No dotle je Asen ponovo raskinuo veze s papom i s Latinskim Carigradskim carstvom, pa je opet prišao Vatacu i  nicejskom pravoslavlju. Time je umrtvljena i Balduinova ofenziva protiv Vataca u Traciji. Što više, Vatac je gubitak Curula naknadio istjerivanjem križara iz posljednjih njihovih posjeda u Maloj Aziji; t. j. iz okoline Nikomedije. Carigradski križari i Mlečići nisu imali kuda, nego da zaključe s Vatacom dvogodišnje primirje (1241—1243). U tom su se na Balkanu odigrali događaji, koji su naglo povećali balkanske posjede nicejskog carstva. Silni bugarski car Ivan II. Asen, i ako je kod Klokotnice uništio moć Teodora solunskog, i ako ga je zatim oslijepio, postao je kasnije zaštitnik solunskog dijela Teodorove države, t. j. solunskoga grčkog carstva, u kome je zavladao maloljetni sin Teodorov Ivan, pod namjesništvom slijepoga mu oca (1240).

 

No Asen je ubrzo umro (1241), a Bugarska je, pod njegovim mladim sinom Kalimanom (1241—1246), i pod idućim vladaocima, zbog unutrašnjih razdora i zbog mongolske najezde, zauvijek posrnula. Energični Vatac, koristeći se smrću Asenovom i svojim primirjem sa carigradskim Latinima, učinio je kraj solunskom carstvu sina Teodorova i samog Teodora. Teodor je odmamljen na nicejski dvor i tamo zadržan, a Vatac je, sa vojskom i s flotom, osvajao od Teodorova sina primorje od Strume do Soluna. Opsjeo je i sam Solun, pa je natjerao solunskog carevića Ivana, da se odreče carske titule i da u dotadašnjem solunskom carstvu vlada samo pod titulom despota, kao kletvenik nicejskog cara (1242). Kroz nekoliko godina, kada je u Solunu umro despot Ivan (1244) i u Bugarskoj car Kaliman (1246), Vatac je sasvim osvojio solunsku despotovinu od raspuštenog Ivanovog brata Dimitrija, a ujedno je zgrabio i bugarske zemlje u Traciji i u Makedoniji, čak do Vardara (1246). Zatim je od Latinskog Carigradskog carstva povratio grčki Curul, zauzeo je Viziju (Vizu) i opasao je Carigrad sa svih strana svojim posjedima (1247). Međutim je Balduin opet ostao i bez novaca i bez trupa, pa je ponovo otputovao na zapad (1245—1248). U Rimu je dobio od pape Inocenta IV. dio sredstava, skupljenih za nov križarski pohod u Palestinu. No u tom je ponovo buknuo sukob između Inocenta i Fridrika II. Zajedno s Inocentom, Balduin je morao pobjeći iz Italije u Francusku, pa je tamo, uz papu, prisustvovao lionskom saboru, na kome je papa bacio prokletstvo na Fridrikovo carstvo  (1245). Iz Francuske je Balduin prešao, radi prošnje, i u Englesku, ali nigdje nije imao osobitog uspjeha. Car se onda gotovo praznih šaka vratio u Carigrad (1248). Dotle se neimaština carigradskih križara još više pogoršala. Oni su živjeli od prodaje carigradskih svetinja, olova sa krovova i t. d. I Balduinova žena, Marija, ispraćena je u prošnju na zapad, a i Balduin je uskoro poduzeo i treće svoje prosjačko putovanje. Tek pred pad Carigrada pod nicejske Grke. Balduin se sa toga putovanja vratio kući.

 

Što su se križari i njihovi ortaci Mlečići još držali u Carigradu, imalo se zahvaliti donekle unutrašnjim neprilikama nicejskih Grka. a još više spoljnim zapletima Niceje, prvo sa Bugarima, pa onda sa epirskim Grcima, nad kojima je, poslije raspada solunskog Teodorovog carstva, zavladao ratoborni Teodorov sinovac, Mihailo II., despot »heladski«. Ali, nicejsko je carstvo ponovo dobilo poleta, otkako je tamošnji velikaš, Mihailo Paleolog, uzurpirao Laskarevićima prijesto, i otkako je, u bitki kod Kostura, potkresao krila despotu Mihailu »heladskom« (1259). Paleolog je tada svom silom nastao, da povrati od Latina Carigrad. Prvi njegov pokušaj, da ostvari taj grčki san, nije uspio, zbog prevare jednog latinskog carigradskog plemića, koji je najprije obećao pustiti krišom nicejske Grke u grad, pa nije održao riječ. Paleolog, koji je već bio prešao sa vojskom na ovu stranu Bospora i opsjeo carigradsko predgrađe Galatu, morao se vratiti kući, zaključivši s Latinskim Carigradskim carstvom jednogodišnje primirje (1260). Po isteku toga primirja, poduzeta su još dva pokušaja. U jednom je Paleolog otrgao Latinima Silivriju i zemljište do samih carigradskih bedema, a u drugom je ponovo opsijedao Galatu, no ni sada nije postigao cilja.

 

 Što više, Balduin je, po savjetu novog mletačkog carigradskog namjesnika Marka Gradeniga, ispratio svoju posadu, na mletačkim lađama, protiv crnomorskog Paleologovog ostrvca Dafnuzije. Međutim je Paleolog, radi ponovog napada na Carigrad, zaključio u Nimfeju savez sa Genovljanima, protivnicima Mlečića i carigradskih križara (1261). Po ugovoru o savezu, Genovljani su imali dobiti u Carigradu, kad se on osvoji, kao i po cijelom Paleologovom carstvu, sve one trgovačke povlastice koje su nekad uživali Mlečići. Genovljani su se pak obvezali, da svojom fiotorii pomažu Grcima protiv svih neprijatelja, osim pape, kneza ahajskog Vilima Vilarduena i još  nekih.

 

Ali je Carigrad pao prije nego što su Genovljani i stigli da izvrše tu svoju obvezu. Mihailo Paleolog bio je poslao svog cezara Aleksija Stratigopula sa nekoliko stotina ljudi u Traciju. Stratigopulo, saznavši o odlasku Balduinovih vitezova i mletačkih lađa protiv Dafnuzije, iskoristio je te trenutke, u kojima je Carigrad ostao skoro bez ikakve obrane, pa se krišom primakao carigradskim zidinama. Grčki seljaci iz carigradske okoline, koji su, po svojim poslovima, svaki dan ulazili u grad i izlazili iz njega, i koji su znali svaku pukotinu na carigradskim bedemima, uveli su jedne noći, kroz tajni otvor pod carigradskim zidinama, više Stratigopulovih vojnika u grad. Vojnici su pobili latinsku stražu kod najbližih carigradskih vrata, i otvorili su vrata. Na ugovoreni znak, ušao je kroz ta vrata Stratigopulo sa ostalim ljudima. Ujutro, on je navalio dublje u grad. Malobrojni latinski vitezovi i vojnici, koji nisu otišli na Dafnuziju, bili su razbijeni. Ostatak carigradskih Latina i Mlečića pobjegao je. I sam Balduin, ne dospjevši ni da ponese carske znakove, utekao je sa porodicom iz dvora na jednom čamcu. Pobjegao je i mletački namjesnik Gradenigo i latinski carigradski patrijarh Pantaleo Giustiniani. U tom su se vratili Balduinovi vitezovi i Mlečići iz pohoda na Dafnuziju. Zaludan je bio njihov očajnički juriš na grad. Straligopulo ih je poplašio, počevši paliti njihove primorske palače, gdje su se još nalazile njihove žene i djeca. Onda su se Latini okanili borbe, pa su se požurili, da pokupe svoje porodice i da napuste Carigrad (25/7 1261). Mjesto Latinskog Carigradskog carstva opet je oživio Bizant.

 

Latinsko Carigradsko carstvo  je, bar u titulama, trajalo još dugo u srednjem vijeku. Titulu latinskog carigradskog cara nosio je Balduin II. od Courtenay, dok nije umro (1273), pa onda njegov sin Filip. Po smrti Filipovoj (1283) naslijedila je tu titulu njegova jedinica kći od žene mu Beatrice anžuvinske, Katarina. Zatim su se tom titulom kitili: muž Katarinin, brat francuskog kralja Filipa  IV. Lijepog, Karlo od Valoisa, od ženidbe sa Katarinom (1301), pa do njene smrti (1308), pa onda muž Katarinine i Karlove jedinice kćeri, Katarine Valois, sin Karla II. anžuvinskog, Filip I. tarentski, pa poslije Filipova i Katarinina djeca, Robert tarentski do svoje smrti (1364) i Filip II. tarentski, također do smrti (1373), i najzad sin sestre ove dvojice, Margarete, iz njenoga braka sa hercegom francuskim Beau Jakov (1373 do 1383). Ovaj je na samrti, zajedno sa ostalim svojim pravima, oporučio valjda i tu titulu Ljudevitu I. anžuvinskom, bratu francuskog kralja Karla V.

 

 No tada je ova titula već bila izgubila svaku vrijednost, pa se nečujno ugasila. Svi ovi titularni carevi i carice carigradske, a naročito oni iz prvih vremena po padu Carigrada pod Paleologe, nastojavali su svima sredstvima, da tu titulu i ostvare, t. j. da opet obnove latinsku vlast u Carigradu. Oni su se pri tome ponajviše oslanjali na pape, koji su rado pomagali sve planove o podvrgavanju pravoslavnog istoka pod katoličku vlast, a i na druge zapadnoevropske, pa i na balkanske sile. Stoga je obnovljeni Bizant, sve do kraja 13 vijeka, pa za dugo i u 14 vijeku. morao stalno suzbijati i tu zapadnjačku kršćansku opasnost. Tako se još Balduin II., radi svoga ponovnog vraćanja na carigradski prijesto, bio udružio sa papinim vazalom, kraljem napuljskim i sicilijanskim, silnim Karlom I. anžuvinskim. Karlo je zadobio u savez za ponovno razorenje Bizanta i balkanske države, pa i srpskoga kralja Uroša I. Karlovu i Balduinovu politiku protiv Bizantinaca produžio je i njegov sin, Karlo II. anžuvinski, pa i sin ovoga, Filip I. tarentski. Istim se mislima bavio i Karlo Valois, pridobivši za sebe, između ostalog, i srpskog kralja Milutina. Najzad, osim titularnih carigradskih careva, postojali su kroz cio srednji vijek i latinski titularni carigradski patrijarsi, imenovani od pojedinih papa.